تورنه شرکت تورنه – تولید، پرورش و صادرات گلهای کمیاب
شاید این مطالب برایتان مفید باشد
خداحافظی با ریزش مو فقط با چند قطره از یک روغن گیاهی
روغن نعناع فلفلی چیست و چرا برای مو مطرح شده است؟
برای اینکه بهتر بفهمیم روغن نعناع فلفلی برای مو چه میکند، باید خود گیاه را بشناسیم؛ نعناع فلفلی (Mentha piperita) گونهای از نعناع است که اسانس آن سرشار از منتول و منتون است؛ ترکیباتی که احساس خنکی، بوی تند و خواص ضدالتهاب و ضداسپاسم این گیاه را رقم میزنند. از این اسانس در طب سنتی و پزشکی مدرن برای بهبود نفخ، سوءهاضمه، سردرد و حتی مشکلات تنفسی استفاده میشود و سالها است در خمیردندان، دهانشویه و کرمهای پوستی حضور ثابت دارد.
در محتوای علمی منتشرشده در وبسایت dr-zarghani.com درباره روغن نعناع فلفلی توضیح داده میشود که:
این روغن بهصورت اسانس غلیظ، عصاره و حتی کپسول خوراکی بهکار میرود و برای تسکین سردرد، کاهش اسپاسمهای گوارشی، ضدالتهاب بودن و کمک به باز شدن راههای هوایی شناخته شده است. نویسنده در بخش پوست و مو اشاره میکند که از روغن نعناع فلفلی در محصولات آرایشی برای کاهش خارش و التهاب پوست و ایجاد حس خنکی و جریان خون بهتر استفاده میشود، اما تأکید دارد که تحقیقات درباره اثر مستقیم آن روی مو هنوز محدود است و باید با احتیاط از نتایج اولیه استفاده کرد.
فواید احتمالی برای مو و پوست سر
- کمک به افزایش جریان خون در پوست سر و تغذیه بهتر فولیکولها (بهخاطر منتول و اثر گشادکنندگی عروق).
- کاهش احساس خارش، سوزش و خشکی پوست سر و ایجاد حس خنکی و آرامش.
- کمک به کنترل شوره خفیف و تعادل چربی پوست سر بهعنوان یک روغن با خاصیت ضدالتهابی و تا حدی ضدباکتری.
اینها فوایدی هستند که اگر درست و منظم از روغن استفاده کنید، میتوانند در کنار بقیه ارکان روتین مراقبت از مو، قابلمشاهده باشند.
بررسی شواهد علمی درباره اثر نعناع فلفلی بر رشد مو
برای اینکه ببینیم چرا در سالهای اخیر بازار استفاده از این روغن برای تقویت مو داغ شده، باید به نتایج چند مطالعه مهم نگاه کنیم. بنا به نوشتههای سایت Healthline در این زمینه:
روغن نعناع فلفلی یک روغن ضروری حاوی منتول است که هم خاصیت ضدالتهابی و ضد میکروبی دارد، هم یک گشادکننده عروق محسوب میشود؛ در این مطلب توضیح داده میشود که برخی افراد از این روغن بهعنوان درمان کمکی ریزش مو استفاده میکنند، چون منتول با افزایش جریان خون در پوست سر میتواند دسترسی فولیکولها به اکسیژن و مواد غذایی را بهتر کند و به این ترتیب، هم رشد مو را تقویت کند و هم از بخشی از ریزشها پیشگیری کند، هرچند خود نویسندگان تأکید میکنند که شواهد انسانی هنوز محدود است و نباید آن را جایگزین درمانهای تأییدشده کرد.
در یک مطالعه حیوانی معروف که نتایج آن در ژورنال Toxicological Research منتشر شده، چهار گروه موش دریافتکننده سرم نمکی، روغن جوجوبا، ماینوکسیدیل ۳ درصد و محلول ۳ درصد روغن نعناع فلفلی با هم مقایسه شدند. بعد از چهار هفته، گروهی که محلول نعناع فلفلی دریافت کرده بود، رشد موهای ضخیمتر، طولانیتر و فولیکولهای عمیقتری نسبت به بقیه گروهها، حتی ماینوکسیدیل، نشان داد؛ این دادهها نقطه شروع بسیاری از هیجانها درباره اثر این روغن بر رشد مو بودهاند.
کلینیک تخصصی Wimpole که در زمینه ریزش مو و پیوند مو فعالیت میکند، در یک مقاله تحلیلی مینویسد که:
در همان مطالعه حیوانی، محلول ۳ درصد روغن نعناع فلفلی در طول چهار هفته حدود ۹۲ درصد رشد مجدد مو ایجاد کرده، در حالیکه ماینوکسیدیل ۳ درصد حدود ۵۵ درصد رشد داشته است؛ در ادامه مقاله تأکید میشود که این نتایج هنوز فقط روی موشها بهدست آمده و برای توصیه قطعی به بیماران، به کارآزماییهای انسانی باکیفیت بالا نیاز است.
به نقل از یکی از مطالب تحلیلی فارسی درباره نعناع فلفلی که در سایت دکتر زرقانی منتشر شده:
نتایج همان تحقیق بهعنوان نمونهای از ظرفیت روغنهای گیاهی برای تحریک رشد مو معرفی میشود و در عین اشاره به برتری محلول نعناع فلفلی نسبت به ماینوکسیدیل در مدل حیوانی، یادآوری میشود که هنوز شواهد انسانی کافی وجود ندارد و بهترین استفاده از این روغن در قالب محصولات استاندارد مراقبت از پوست و مو و بهعنوان درمان کمکی در کنار نسخه پزشک است، نه جایگزین دارو.
جالب است که در سالهای اخیر چند مطالعه کوچک انسانی نیز منتشر شدهاند که:
استفاده موضعی از محلولهای حاوی نعناع فلفلی را در افراد با ریزش موی منتشر بررسی کردهاند و گزارش دادهاند که این ترکیبات، در کنار ماساژ پوست سر و رعایت سایر توصیهها، میتوانند تراکم مو و سرعت رشد را تا حدی افزایش دهند، هرچند حجم نمونهها هنوز کم است و نتیجه نهایی نیاز به پژوهشهای بزرگتر دارد.
چه مشکلاتی را میتوان از این روغن انتظار داشت که بهبود دهد؟
وقتی از خواص این روغن صحبت میکنیم، فقط بحث «رویای موهای پرپشت» مطرح نیست؛ بلکه بیشتر باید به کیفیت پوست سر و محیط رشد مو فکر کنیم. چند محور اصلی:
۱. خشکی، خارش و التهاب پوست سر
منتول موجود در نعناع فلفلی اثر خنککننده و تا حدی بیحسکننده موضعی دارد و به کاهش احساس سوزش و خارش کمک میکند. برخی مطالعات کوچک نشان دادهاند که محلولهای رقیق این روغن میتوانند مدت و شدت خارش مزمن پوست را کم کنند و همین ویژگی در پوست سر هم قابلاستفاده است.
۲. بهبود گردش خون و تقویت فولیکولها
گشادشدن عروق کوچک سطحی پوست سر بهدنبال تماس منتول، باعث میشود خون و مواد مغذی بیشتری به ریشه مو برسد. خیلی از متخصصان پوست و مو، هنگام توضیح مکانیسم این روغن برای بیماران، روی همین نکته تکیه میکنند و آن را مشابه اثر برخی محلولهای دارویی محرک رشد مو اما با شدت کمتر میدانند.
۳. شوره خفیف و بوی نامطبوع پوست سر
خواص ضد میکروبی و ضدقارچ ملایم نعناع فلفلی میتواند به کاهش رشد برخی میکروبها و مخمرهای سطح پوست کمک کند؛ این موضوع، همراه با تعادل چربی و کاهش التهاب، گاهی باعث میشود شوره خفیف و بوی نامطبوع پوست سر کمتر شود. البته برای شورههای شدید، پسوریازیس یا درماتیت سبورهای فعال، لازم است حتماً از شامپوها و داروهای تخصصی استفاده کنید و صرفاً به روغنها اکتفا نکنید.
چطور روغن نعناع فلفلی برای مو را بهدرستی استفاده کنیم؟
نکته اصلی این است که این روغن یک اسانس بسیار غلیظ است و هیچوقت نباید مستقیماً و خالص روی پوست سر استفاده شود؛ همیشه باید با یک روغن حامل رقیق شود و در حد چند قطره به روتین مراقبت از مو اضافه شود.
مراحل یک روتین ایمن و مؤثر
- انتخاب روغن حامل مناسب (مثل جوجوبا، بادام شیرین یا آرگان) و رقیقکردن نعناع فلفلی در آن به نسبت تقریبی ۲–۳ قطره در هر قاشق چایخوری روغن پایه.
- انجام تست پَچ روی پوست ساعد یا پشت گوش برای ۲۴ ساعت؛ اگر قرمزی، خارش شدید یا سوزش غیرعادی نداشتید، میتوانید روی پوست سر امتحان کنید.
- ماساژ آرام مخلوط روی پوست سر (نه ساقه مو) برای ۵–۱۰ دقیقه، سپس شستوشو با شامپوی ملایم؛ این کار را ۲–۳ بار در هفته تکرار کنید، نه هر روز.
مقایسه روشهای پرکاربرد استفاده از نعناع فلفلی روی مو
| روش استفاده | مناسب برای چه کسانی؟ | دفعات پیشنهادی | نکات ایمنی کلیدی |
|---|---|---|---|
| افزودن چند قطره به روغن حامل و ماساژ قبل از حمام | افرادی با ریزش خفیف تا متوسط، خارش یا شوره ملایم | ۲–۳ بار در هفته، ۲۰–۳۰ دقیقه قبل از شستوشو | حتماً بعد از ماساژ، مو و پوست سر را با شامپو بشویید تا باقیمانده روغن منافذ را نبندد. |
| افزودن ۲–۳ قطره به شامپو یا نرمکننده | کسانی که وقت جداگانه برای روغنمالی ندارند و فقط حس خنکی و بهبود شستوشو را میخواهند | تقریباً هر بار حمام | مراقب تماس با چشم باشید؛ در صورت سوزش زیاد، محصول را رقیقتر کنید یا قطع کنید. |
| استفاده در ماسکهای ترکیبی خانگی (مثلاً با روغن کرچک، آرگان یا رزماری) | افرادی که ریزش مزمن دارند و زیر نظر متخصص پوست از چند روغن گیاهی همزمان استفاده میکنند | حداکثر ۱–۲ بار در هفته | مجموع اسانسها نباید زیاد شود؛ در هر ماسک، مجموع روغنهای اسانسی از چند قطره بیشتر نشود. |
ترکیب با سایر روغنهای گیاهی
بعضی از افراد ترجیح میدهند از چند روغن گیاهی بهصورت همزمان استفاده کنند؛ مثلاً نعناع فلفلی را با روغنهایی مثل رزماری، اسطوخودوس، کرچک یا آرگان ترکیب میکنند تا هم گردش خون پوست سر بهتر شود، هم ساقه مو نرم و براق بماند. مطالعاتی که روی رزماری و اسطوخودوس انجام شده نشان میدهد که آنها هم میتوانند به سلامت پوست سر و تا حدی رشد مو کمک کنند و ترکیب مقادیر کم این روغنها، اگر درست رقیق شوند، معمولاً مشکلی ایجاد نمیکند.
در عین حال، باید دقت کرد که «طبیعی بودن» بهمعنای «بیخطر بودن در هر دوزی» نیست؛ اگر چند روغن اسانسی را با هم مخلوط میکنید، مجموع آنها نباید از چند قطره در هر قاشق چایخوری روغن حامل بیشتر شود و حتماً باید تست پچ را با همان ترکیب نهایی انجام دهید. اگر پوست سر شما حساس است یا سابقه آلرژی تماسی دارید، بهتر است ابتدا با یک روغن گیاهی شروع کنید و فقط در صورت تحمل خوب پوست، کمکم روغنهای دیگر را اضافه کنید.
اشتباهات رایج و عوارض احتمالی
هرچقدر این روغن گیاهی و طبیعی بهنظر برسد، باز هم یک ماده فعال است و اگر اشتباه استفاده شود، میتواند دردسر درست کند.
مهمترین اشتباهها عبارتاند از:
- استفاده مستقیم و غلیظ روی پوست سر که میتواند باعث سوزش، قرمزی، التهاب و حتی پوستهپوستهشدن شدید شود.
- استفاده روزانه و طولانیمدت، بدون وقفه، که ممکن است پوست را حساس و تحریکپذیر کند.
- استفاده همزمان با محلولهای دارویی قوی مثل ماینوکسیدیل بدون مشورت پزشک؛ چون ممکن است پوست را بیشازحد تحریک یا خشک کند.
- استفاده روی پوست سر زخمی، آفتابسوخته یا مبتلا به اگزما و پسوریازیس فعال که میتواند علائم را بدتر کند.
چه کسانی نباید سراغ این روغن بروند یا باید خیلی محتاط باشند؟
- افراد دچار آلرژی شناختهشده به نعناع یا سایر گیاهان خانواده نعناع.
- کودکان خردسال، زنان باردار و شیرده (مگر با اجازه صریح پزشک یا متخصص پوست).
- کسانی که مشکلات تنفسی خاص (مانند آسم کنترلنشده) یا بیماریهای پوستی فعال در پوست سر دارند.
- افرادی که تحت درمان دارویی برای ریزش مو هستند و پوست سرشان از قبل بهخاطر دارو حساس شده است؛ این گروه باید قبل از اضافهکردن هر روغن اسانسی، با پزشک خود مشورت کنند.
ترکیب این روغن با یک روتین حرفهای مراقبت از مو
حتی اگر شواهد علمی بیشتری منتشر شود، باز هم متخصصان پوست و مو یادآوری میکنند که هیچ روغن گیاهی بهتنهایی قادر نیست الگوی طاسی ارثی، اختلالات هورمونی یا مشکلات جدی تیروئید و کمخونی را درمان کند. اما میتواند در کنار درمانهای اصلی، کیفیت پوست سر و تار مو را بهتر کند.
برای نتیجهگیری بهتر:
کمخونی، مشکلات تیروئید، کمبود ویتامین D و آهن، سندرم تخمدان پلیکیستیک و سایر علتهای طبی ریزش مو را حتماً توسط پزشک بررسی کنید. رژیم غذاییتان را به سمت پروتئین کافی، سبزیجات تازه، مغزها و اسیدهای چرب مفید ببرید تا مواد اولیه کافی برای ساخت مو وجود داشته باشد. از حرارت زیاد سشوار، اتو و رنگ و دکلره مکرر تا حد امکان کم کنید تا فولیکولها فرصت ترمیم داشته باشند. حداقل سه ماه به هر روتین گیاهی فرصت دهید؛ رشد مو فرآیندی آهسته است و معمولاً نتایج واقعی زودتر از این زمان دیده نمیشود.
در نهایت، اگر بخواهیم از روغن نعناع فلفلی برای مو بهعنوان بخشی از برنامه مراقبت از مو استفاده کنیم، باید آن را مثل یک ابزار کمکی هوشمند ببینیم: مادهای طبیعی با توانایی بهبود گردش خون پوست سر، کاهش خارش و التهاب و کمک به ایجاد محیطی سالمتر برای فولیکولها؛ ابزاری که تنها در کنار تشخیص درست علت ریزش مو، رعایت تغذیه و سبک زندگی سالم و استفاده منظم و ایمن میتواند واقعاً به پرتر و سالمتر شدن موهای شما کمک کند، نه بهعنوان «معجزهای» که یکباره همه مشکلات را حل کند.
